Op een rotsachtige berg sta je vaak al niet heel stabiel. Dan is een statief extra fijn om te gebruiken. Foto: Marijn Heuts
Heerlijk, de laatste tijd heb je een nieuwe hobby gevonden. Je kunt je creatieve ei helemaal kwijt in het fotograferen. Hoewel je nog altijd de prachtige combinatie van camera en lens aan het ontdekken bent, bekruipt je langzamerhand toch een vertrouwd gevoel om leuke beelden te schieten. Een volgende stap in deze ontdekkingsreis kan gezet worden en via bevriende fotografen heb je gehoord dat een goed statief een must-have accessoire is om je te helpen tijdens de fotografie. En daar hebben ze natuurlijk helemaal gelijk in, maar hoe kies je het juiste statief?
Het lijkt zo’n gemakkelijke klus, om ‘even’ een statief te kopen. Je loopt binnen bij een fotozaak en vijf minuten later sta je weer buiten, met een geschikte driepoot in de hand. Toch is de werkelijkheid anders, want er zijn aardig wat zaken die je je vooraf moet afvragen als het gaat om de juiste keuze. Wij helpen je een eindje op weg, zodat je voor het koopmoment al de nodige kennis hebt over de wereld van statieven.
Een statief dat waterdichte afsluitingen heeft, is uiteraard ideaal voor kustfotografie. Foto: Jarno van Osch
Wat ga je doen?
Misschien wel de belangrijkste vraag, wat voor een soort foto’s maak je? Het is zeer bepalend met wat voor een statief je aan de slag ‘moet’ gaan. Een sport- of wildflifefotograaf zal niet veel hebben aan een driepoot, maar kan juist heel goed een monopod gebruiken. Heb je veel tijd om je beelden vast te leggen, zoals in een niet of nauwelijks bewegend landschap, dan is vooral stabiliteit een factor. Dan wil je misschien aan de slag met lange sluitertijden en dan moet het statief zeer solide zijn. Ben je veel aan de wandel, van plek naar plek? Dan is gewicht de meest bepalende factor als het gaat om aanschaf van een statief. Denk dus eerst even goed na wat je momenteel vastlegt en waar je je in de toekomst nog in wilt gaan bekwamen.
Reizen = lichtgewicht
We gaan categoriseren, om de aanpak een stukje gemakkelijker te maken. Laten we beginnen met de reizende fotograaf. Als je van plan bent om veel met je fotorugzak te wandelen, dan is het raadzaam om een compact en lichtgewicht statief te kiezen. De reden is natuurlijk simpel. Je draagt al de nodige kilo’s mee door je camera, lenzen en de nodige accessoires, dus wil je geen lomp en zwaar statief meesjouwen. Idealiter is het formaat zo compact dat het statief aan de zijkant van je rugzak past. De meeste fotorugzakken hebben daar ruimte voor vrijgemaakt, maar zorg dat je driepoot stevig tegen de rugzak ‘aanplakt’. Een half bungelend statief is nog altijd zeer vervelend wandelen. Let ook goed op materiaalkeuze. De meeste statieven zijn gemaakt van aluminium of carbon. Laatstgenoemde materiaal is zeer sterk, maar vooral ook een tikkeltje lichter dan een aluminium statief. Het nadeel is dat carbon exemplaren een stukje duurder zijn, maar tijdens het reizen zul je er geen spijt van krijgen dat je net even wat meer euro’s hebt uitgegeven aan een statief. Het verschil van zo’n twee- à driehonderd gram lijkt misschien niet veel, maar in de praktijk is dat wel het geval. Misschien ben je wel een volle dag aan de wandel en dan is het heel fijn om niet continu een extra half pak suiker mee te hoeven sleuren.
Een monopod is snel in gebruik en geeft net even wat meer stabiliteit, zeker met lange telelenzen. Foto: Ingrid Vekemans
Houd het stabiel
Hoef je minder mobiel te zijn tijdens je fotografie, dan zul je sneller geneigd zijn om een statief te kiezen wat je de meeste stabiliteit geeft. Meerdere factoren hebben hier invloed op, als je gaat kijken naar een geschikte driepoot. Allereerst heb je te maken met materiaalkeuze (zoals hierboven al besproken), maar ook zeker het aantal secties, dikte en lengte per poot. Een statief met minder, maar dikkere pootonderdelen (lees grotere diameter) kent een stijvere constructie en geeft dus meer stabiliteit. Schuif daarom ook altijd als eerste de dikste poot uit het statief, oftewel begin bovenaan. Ook een middenkolom bepaalt een deel van de stabiliteit. Of juist, het ontbreken daarvan. Het liefst gebruik je de middenkolom sowieso als uiterste redmiddel om de werkhoogte op te vijzelen. De meeste instabiliteit komt namelijk vanuit deze dunnere buis. Al deze bovenstaande factoren zullen uiteindelijk een rol spelen wat betreft de scherpte van je beeld, als je bezig bent met lange sluitertijden of de nodige wind die tegen je statief beukt. Nog een extra tip, denk aan de spikes die je eventueel meegeleverd krijgt bij aankoop van je statief. Sta je op een losse ondergrond, gebruik dan deze spikes. Ook hiermee zorg je voor meer stabiliteit.
Niet te zwaar belasten
Een veel gehoorde term in de statievenwereld is het draagvermogen. Hoeveel kilo kan het statief stabiel houden, uiteraard in samenwerking met een goede kop. Heb je bijvoorbeeld een zwak balhoofd op je driepoot geschroefd, dan heb je uiteindelijk nog niets aan een hoog draagvermogen van je statief. Het hangt dus allemaal nauw samen met elkaar. Er zijn geen harde regels voor, maar houdt altijd een beetje rekening mee dat je niet precies op het maximale draagvermogen gaat zitten met je apparatuur. Houd marge, want je wilt het materiaal niet continu te zwaar belasten of stabiliteit verliezen. In dit verhaal is het dus ook van belang om een goede kop te kiezen, om het doorzakken van je materiaal te voorkomen. Dat is dan ook de reden dat ook hier vaak het draagvermogen vermeld wordt.
Getting high
Een laatste punt van aandacht als het gaat om stabiliteit is werkhoogte. Er zijn heel veel verschillende oplossingen op de markt, waardoor het bereik varieert tussen plat op de grond en juist ver boven ooghoogte. Een trapje gebruiken om de maximale werkhoogte van je statief te bereiken, het komt zeker voor. Ook hier is het weer zeer belangrijk om na te gaan waar je het statief voor gaat inzetten. Een landschapsfotograaf zal waarschijnlijk voldoende hebben aan een statief dat tot ooghoogte komt. Vergeet daarbij niet dat je ook te maken hebt met een statiefkop en camera, twee elementen die eveneens voor hoogte zorgen. Nogmaals, denk hier goed over na. De prijs loopt namelijk ook op als je meer werkhoogte verlangt. Ook belangrijk, de minimale afstand naar de grond. Schiet je bijvoorbeeld graag macrobeelden, dan is het van belang dat je statief een lage werkhoogte aan kan. In de volgende alinea vertellen we je daar meer over.
De Benro TMA48CXL bereikt een maximale hoogte van 210,5 centimeter.
Clip of draai?
Houd je van de kleinste details die de wondere wereld ons aanbiedt? Voor macrofotografie is het slim om goed te kijken naar de minimale werkhoogte. Er zijn statieven waar je je camera exact tegen de grond kunt houden. Dat gebeurt dan via poten die je volledig om kunt draaien of door een omkeerbare middenkolom. Een andere manier kan een gespecialiseerd macrostatief zijn. Klein, compact en dus ideaal om details vast te leggen die zich dicht bij de grond bevinden.
Twee andere eigenschappen waar je op kunt letten bij aanschaf van een statief zijn de mogelijke aansluitpunten voor accessoires en de manier hoe je de poten vastzet. De meeste driepoten maken gebruik van een draaikoppeling of clip om de poot vast te zetten. Probeer dit vooraf uit bij een bevriende fotograaf die al in het bezit is van een statief. Al snel zul je namelijk de voor- en nadelen opmerken van deze twee type sluitingen. Een leuk extraatje die vooral wederom interessant kan zijn voor de macrofotograaf zijn de nodige aansluitpunten op de spider (het bovenste gedeelte, waar de poten bij elkaar komen) van het statief. Deze zijn voorzien van schroefdraad en kun je dus heel gemakkelijk gebruiken voor accessoires. Denk hierbij aan een LED-lamp om je onderwerp te belichten of om een extra steun te monteren voor je smartphone, zodat je ook direct kunt filmen voor social media-content.We weten het, er komt stiekem eigenlijk best veel kijken als het gaat om de aanschaf van een statief. Laat je goed informeren, doe geen impulsaankoop en bedenk vooral ook, niets is duurder dan een goedkoop statief. De reden… Waarschijnlijk ga je dan al snel tegen beperkingen aanlopen en moet je wederom richting de fotozaak om alsnog dat betere statief aan te schaffen.
Een omkeerbare middenkolom zorgt ervoor dat je heel laag bij de grond kunt fotograferen. Foto: Dave Zuuring